Profilaktyka

Poradnik dla pacjentów i ich rodzin dotyczący minimalizacji ryzyka upadków

Upadki są jedną z poważnych przyczyn utraty sprawności, szczególnie wśród osób starszych. Upadek to zdarzenie niepożądane, do którego dochodzi najczęściej w wyniku jednoczesnego zadziałania wielu niekorzystnych czynników. Do większości upadków dochodzi podczas wykonywania prostych czynności np.: wstawanie, siadanie, pochylanie się czy chodzenie.

Przyczyny upadków:

Wewnętrzne związane ze stanem chorobowym pacjenta, zaburzeniami w obrębie organizmu, wiekiem.

Zewnętrzne związane z otoczeniem, w którym pacjent przebywa wynikające z:

nierównej, śliskiej podłogi,

braku poręczy, uchwytów,

nieprawidłowego oświetlenia,

braku balkoników, itp.

Zapobieganie upadkom w szpitalu opiera się na:

zgłaszaniu swoich potrzeb personelowi,

używaniu antypoślizgowego obuwia,

utrzymywaniu porządku wokół łóżka,

powolnym wstawaniu,

umieszczaniu dzwonka przywoławczego w zasięgu ręki,

korzystaniu z pomocy przy chodzeniu,

informowaniu o zawrotach głowy, osłabieniu,

informowaniu o zażywanych lekach.

WSKAZÓWKI DLA PACJENTÓW POZWALAJĄCE

NA OGRANICZENIE RYZYKA UPADKÓW PODCZAS POBYTU W SZPITALU

podaj lekarzowi informacje na temat dotychczasowych upadków i dokładnie opisz towarzyszące im okoliczności,

powiadom lekarza o przyjmowanych regularnie lekach,

odpowiedz na pytania dotyczące zakresu poruszania się, wstawania, kłopotów z utrzymaniem równowagi,

przetestuj w obecności pielęgniarki korzystanie z przycisku przywoławczego i korzystaj z niego w sytuacji kiedy potrzebujesz pomocy, a także w przypadku wystąpienia zawrotów głowy, zaburzeń równowagi,

zaobserwuj, gdzie jest włącznik światła, abyś w nocy mógł z niego swobodnie skorzystać,

proś o pomoc zawsze gdy jej potrzebujesz,

używaj stabilnego obuwia na płaskim obcasie z podeszwą antypoślizgową,

zwracaj uwagę na znaki ostrzegawcze sygnalizujące mokrą podłogę, unikaj śliskich i mokrych nawierzchni,

przestrzegaj zaleceń personelu (zakazu chodzenia, nakazu chodzenia wg wyuczonego przez rehabilitanta schematu),

jeżeli masz trudności z poruszaniem się, wychodząc, pamiętaj o kulach, balkoniku; poproś personel medyczny, rodzinę o pomoc,

zachowaj ostrożność podczas chodzenia w okolicy drzwi otwierających się na zewnątrz,

trzymaj rzeczy, z których korzystasz na odległość wyciągnięcia ręki,

leżąc w łóżku nie wychylaj się po przedmioty leżące na podłodze, wezwij dzwonkiem personel,

po dłuższym leżeniu w łóżku unikaj gwałtownej pionizacji, wstawaj stopniowo (usiądź, opuść nogi, powoli wstań),

podczas kąpieli w łazience korzystaj z dostępnego w oddziale sprzętu pomocniczego lub wykonaj kąpiel z pomocą innych osób (pielęgniarka, opiekun medyczny, rodzina itp.),

w przypadku trudności z chodzeniem po wypisie poproś o wózek inwalidzki, który ułatwi dotarcie do środka transportu.

PROFILAKTYKA UPADKÓW

ZALECENIA DO STOSOWANIA W ŚRODOWISKU DOMOWYM

Zadbaj o formę – ćwiczenia, treningi chodu, stosuj bogatą w wapń dietę z dodatkiem witaminy D (zmniejszysz ryzyko złamania), badaj kontrolnie i prawidłowo protezuj wzrok (okulary), zadbaj o odpowiednie oświetlenie (światło nie powinno razić, punktowo doświetlaj miejsca, gdzie szczególnie często przebywasz),unikaj nagłych zmian światła, ubieraj wygodne, stabilne obuwie, zorganizuj pomoc w domu przy kąpieli, ubieraniu się, korzystaj z akcesoriów pomocniczych (poręcze, laski, trójnogi, balkoniki, maty antypoślizgowe , itp.) zmniejszających ryzyko upadków, dostosuj mieszkanie (zamontuj poręcze przy schodach, usuń progi, unikaj śliskich, mokrych nawierzchni, usuń podwijające się ruchome dywaniki, wycieraczki itp.), rozmieść przedmioty codziennego użytku w w bliskim zasięgu, zwróć uwagę na skutki uboczne stosowanych leków, ponieważ niektóre mogą powodować senność, zawroty głowy, co sprzyja upadkom.

Opracował : Zespół ds. analizy zdarzeń niepożądanych w SPZOZ w Wolsztynie; 17.06.2026 r.